ปัญหาทางสังคมใน 3 จังหวัดชายแดนใต้ ไม่ว่าจะเป็นยะลา ปัตตานี และนราธิวาส ถือเป็นปัญหาเรื้อรังที่ถูกซุกซ่อนอยู่ใต้พรมมานานแสนนาน และยังไม่มีทีท่าว่าจะลดลง ในทางกลับกัน มีแนวโน้มรุนแรงขึ้นในหลายมิติ บทความนี้รวบรวม 16 ปัญหาสังคมสำคัญ ที่ส่งผลต่อคุณภาพชีวิตของประชาชนในพื้นที่
1. ปัญหายาเสพติดใน 3 จังหวัดชายแดนใต้
ยาเสพติดทั้งยาบ้า ใบกระท่อม และยาไอซ์ กลายเป็นสินค้าที่หาซื้อได้ง่ายในระดับตำบล มีระบบเอเยนต์รับ-ส่งถึงที่ตลอด 24 ชั่วโมง จากข้อมูลปี 2567 มีการจับกุมและดำเนินคดีกว่า 7,983 คดี ซึ่งยังไม่นับรวมผู้เสพที่ยังไม่ถูกจับกุมอีกจำนวนมหาศาล
ปัญหายาเสพติดในพื้นที่นี้มีความซับซ้อนคล้ายกับพื้นที่สามเหลี่ยมทองคำ ที่เป็นชายแดนติด 3 ประเทศ ทำให้การควบคุมทำได้ยากยิ่งขึ้น
2. ปัญหาการว่างงานในชายแดนภาคใต้
ข้อมูลจากกรมจัดหางานระบุว่า จังหวัดนราธิวาสมีอัตราการว่างงานสูงสุดอันดับ 1 ของภาคใต้ คนหนุ่มสาวนับหมื่นคนต้องอพยพไปทำงานที่มาเลเซีย หาดใหญ่ ภูเก็ต กรุงเทพฯ และชลบุรี เนื่องจากไม่มีงานรองรับในพื้นที่บ้านเกิด
ปรากฏการณ์นี้สะท้อนถึงโครงสร้างการจ้างงานที่ต่ำ สวนทางกับอัตราการเกิดที่เพิ่มขึ้นต่อเนื่อง
3. ปัญหาการตั้งครรภ์ในวัยเรียน (แม่วัยใส)
องค์การยูนิเซฟรายงานว่า จังหวัดยะลามีแม่วัยใสจำนวน 2,449 คน และร้อยละ 99 ของเด็กที่เกิดจากแม่วัยใสมีแนวโน้มที่จะเป็นแม่วัยใสเช่นกัน นับเป็นวัฏจักรที่ยากจะแก้ไข
กรมกิจการเด็กและเยาวชนยังพบว่ามีแม่วัยใสอายุต่ำกว่า 20 ปี ที่ขอรับเงินอุดหนุนบุตรแรกเกิดถึง 2,549 คน หรือคิดเป็นร้อยละ 7.5 ของผู้มายื่นขอสิทธิ์ทั้งหมด
4. ปัญหาการพนันออนไลน์และออฟไลน์
การพนันในยุคดิจิทัลเข้าถึงได้เพียงปลายนิ้ว ทั้งการพนันฟุตบอลยุโรปและการปั่นสล็อตออนไลน์ กลายเป็นปัญหาในหมู่วัยรุ่นที่ส่งผลให้เกิดการลักขโมยและการกู้หนี้นอกระบบตามมา
5. ปัญหาการหย่าร้างในชายแดนใต้
อัตราการหย่าร้างใน 3 จังหวัดชายแดนภาคใต้สูงมากจนน่าตกใจ สาเหตุหลักมาจากผู้ชายที่ไม่รับผิดชอบครอบครัว ติดยาเสพติด ติดการพนัน และมีพฤติกรรมใช้ความรุนแรงในครอบครัว ข้อมูลที่แท้จริงสามารถสอบถามได้จาก คณะกรรมการอิสลามประจำจังหวัด
6. ปัญหาการคอร์รัปชัน
สถานการณ์ความไม่สงบทำให้การตรวจสอบการทุจริตในพื้นที่ 3 จังหวัดชายแดนภาคใต้ยากกว่าพื้นที่อื่น ๆ ในประเทศ ทั้งการซื้อสิทธิ์ขายเสียงในการเลือกตั้ง สินบนในหน่วยงานรัฐ และการทุจริตเงินอุดหนุนโรงเรียนเอกชน ตัวเลขการชี้มูลความผิดจาก ป.ป.ช. สะท้อนความรุนแรงของปัญหาได้ชัดเจน
7. เด็กหลุดออกจากระบบการศึกษา
สำนักข่าว Thai PBS รายงานว่าใน 3 จังหวัดชายแดนภาคใต้มี เด็กนอกระบบการศึกษาอายุ 3-18 ปี จำนวน 52,306 คน โดย 40% อยู่ในช่วงอายุ 15-18 ปี ที่น่าสังเกตคือเด็กผู้ชายหลุดออกจากระบบมากกว่าผู้หญิงอย่างเห็นได้ชัด
8. ปัญหาความยากจนในชายแดนใต้
ข้อมูลจากสำนักข่าว Thai PBS ระบุว่าพื้นที่ 3 จังหวัดชายแดนใต้มี ครัวเรือนยากจนรวม 48,119 ครัวเรือน มีประชากรที่ยากจน 249,300 คน คิดเป็นร้อยละ 9.91 ของประชากรทั้งหมดในพื้นที่ บางหมู่บ้านในพื้นที่ห่างไกลยังขาดไฟฟ้าและสัญญาณโทรศัพท์
9. ปัญหาความรุนแรงในครอบครัว
ยาเสพติดมักเป็นชนวนนำสู่ความรุนแรงในครอบครัว การทำร้ายร่างกายคู่สมรสมีแนวโน้มเพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่อง บางรายเลือกอดทนอยู่กับสภาพที่เป็น เพราะไม่ต้องการให้บุตรขาดบิดา
10. ปัญหาแชร์ลูกโซ่ระบาด
แชร์ลูกโซ่ปรับรูปแบบตามยุคสมัยอย่างต่อเนื่อง ทำให้มีผู้ถูกหลอกจำนวนมากในทุกปี โดยเฉพาะผู้สูงอายุที่นำเงินก้อนสุดท้ายมาลงทุนหวังผลตอบแทน แต่สุดท้ายสูญเสียทุกอย่าง
11. ความหวาดกลัวต่อระบบสาธารณสุขสมัยใหม่
แม้ประเทศไทยมีสิทธิ์บัตร 30 บาทรักษาทุกโรค แต่ประชาชนบางส่วนยังไม่ไว้วางใจระบบสาธารณสุข เนื่องจากกำแพงทางภาษาและความเชื่อส่วนตัว รวมถึงความกังวลเรื่องวัคซีนที่อาจขัดกับความเชื่อทางศาสนา ทั้ง ๆ ที่ในความเป็นจริงไม่ได้เป็นเช่นนั้น
12. ปัญหาสินค้าเถื่อน
บุหรี่เถื่อนจากมาเลเซียกระจายไปทั่วชุมชนใน 3 จังหวัดชายแดนภาคใต้ ทำให้เด็กสามารถเข้าถึงบุหรี่ได้ในราคาถูก ซึ่งเป็นประตูนำไปสู่การทดลองใช้ยาเสพติดชนิดอื่น ๆ
13. ปัญหาทุพโภชนาการในเด็กเล็ก
ข้อมูลจากสำนักงานสถิติแห่งชาติและยูนิเซฟพบว่า พื้นที่ 3 จังหวัดชายแดนภาคใต้มีปัญหาทุพโภชนาการ ติด 1 ใน 5 อันดับสูงสุดของประเทศ โดยเด็กอายุ 1-5 ปี มีภาวะเตี้ยแคระแกร็น 20% สูงกว่าค่าเฉลี่ยประเทศที่ 13% ส่งผลกระทบต่อพัฒนาการและการเรียนรู้ระยะยาว
14. ปัญหาแก๊งคอลเซ็นเตอร์และการหลอกลงทุน
ข้อมูลจากมูลนิธิดิจิทัลเพื่อสันติภาพรายงานว่า ระหว่างปี 2565 ถึงมิถุนายน 2568 มีคดีอาชญากรรมออนไลน์ในพื้นที่ชายแดนใต้ถึง 12,546 คดี สร้างความเสียหายรวมกว่า 705 ล้านบาท โดยปัตตานีสูงสุด 5,521 คดี มูลค่า 259.58 ล้านบาท
15. ปัญหาหนี้นอกระบบ
ยาเสพติด การว่างงาน และการพนัน ผลักดันให้ประชาชนจำนวนมากหันพึ่งหนี้นอกระบบที่เข้าถึงง่าย แต่มีดอกเบี้ยสูงและไม่มีมาตรฐานคุ้มครอง ส่งผลให้ปัญหาหนี้สินบานปลายและยากต่อการแก้ไข
16. ความเหลื่อมล้ำในการเข้าถึงบริการสาธารณะ
ประชาชนในอำเภอห่างไกล เช่น อำเภอกาบัง จังหวัดยะลา ต้องเดินทางไกลเพื่อเข้าถึงห้องสมุด ศูนย์การเรียนรู้ หรือสถานที่ออกกำลังกายมาตรฐาน ส่งผลให้เด็กและเยาวชนขาดโอกาสในการพัฒนาตนเอง
สรุป: แนวทางการแก้ปัญหาสังคมใน 3 จังหวัดชายแดนภาคใต้
ปัญหาทั้ง 16 ข้อนี้เป็น ปัญหาเชิงโครงสร้าง ที่ต้องการความร่วมมือจากทุกภาคส่วน ทั้งสถาบันครอบครัว สถาบันศาสนา สถานศึกษา ภาคเอกชน ภาคประชาสังคม และภาครัฐ การแก้ไขที่ยั่งยืนต้องอาศัยนโยบายที่เป็นรูปธรรม ควบคู่กับความเข้มแข็งของครอบครัวที่ทำหน้าที่เฝ้าระวังและเป็นเกราะป้องกันให้กับลูกหลาน
ที่มาเนื้อหา : Anwa Yoosoh
